GB 7718-2025 gıda alerjeni etiketlemesi: “içerebilir” ifadesinden hassas kontrole

Tüketiciler için açık alerjen etiketlemesinin önemi

Gıda alerjisi, bağışıklık sisteminin gıdadaki belirli bileşenlere, özellikle proteinlere anormal ve saldırgan yanıtıdır. Hafif kaşıntı ve döküntüden, nefes darlığı, boğaz şişmesi ve ani tansiyon düşüşü gibi yaşamı tehdit eden ağır durumlara kadar değişebilir; bu tablo anafilaktik şok olarak bilinir. Alerjisi olanlar için en etkili savunma, duyarlı oldukları alerjenleri içeren gıdalardan tamamen kaçınmaktır.

Bu nedenle bileşen bilgisine ulaşmanın temel yolu olan gıda etiketi doğru ve açık olmalıdır. Alerjisi olan kişiler için güvenilir bir etiket hayat bağıdır. Yeni standardın zorunlu etiketleme hükmü bu bağı güçlendirmeyi ve hayat kurtaran bilgiyi bir bakışta görünür kılmayı amaçlar.

Bu 8 madde kategorisi için etiketleme zorunludur

Revize standart olan GB 7718-2025uyarınca Bölüm 4.12 ve Ek D, en yaygın ve alerjik tepkilerle en sık ilişkili sekiz madde kategorisini açıkça tanımlar. Bu maddeler gıdalara bileşen olarak eklendiğinde zorunlu bildirim gerekir:

01. Gluten içeren tahıllar ve ürünleri

Bu kategori buğday, çavdar, arpa, yulaf, kavuzlu buğday veya melez türleri ile un, erişte, ekmek, bisküvi ve diğer unlu mamuller dahil türevlerini kapsar. Gluten, duyarlı kişilerde alerjik yanıtları tetikleyebilen bir protein kompleksidir. Belirtiler döküntü, ishal ve nefes darlığını içerebilir; ağır vakalar çölyak hastalığı gibi durumlara yol açabilir.

02. Kabuklular ve ürünleri

Karides, ıstakoz, yengeç ile soyulmuş karides ve karides tozu gibi ürünler bu gruptadır. Kabuklulardaki bazı proteinler alerjen olabilir. Tüketim anafilaktik şok, ürtiker ve anjiyoödemi tetikleyebilir. Belirtiler genellikle belirgin ve hızlı başlangıçlıdır.

03. Balık ve ürünleri

Morina, somon, ton balığı ile balık köftesi, kurutulmuş balık ve balık sosu gibi ürünler bu gruptadır. Balık alerjen proteinleri çok kararlıdır ve pişirme veya işlemeden sonra bile tamamen giderilmeleri zordur. Alerjisi olanlar tüketim sonrası kusma, karın ağrısı ve astım yaşayabilir.

04. Yumurta ve ürünleri

Tavuk, ördek, bıldırcın yumurtaları ile yumurta tozu ve sıvı yumurta bu gruptadır. Ovalbümin ve yumurta sarısı proteinleri başlıca alerjen bileşenlerdir. Bebekler, küçük çocuklar ve bazı yetişkinlerde yumurta alerjisi; alerjik dermatit, egzama ve alerjik rinite yol açabilir. Ağır durumlarda anafilaktik şok görülebilir.

05. Yer fıstığı ve ürünleri

Yer fıstığı, iç yer fıstığı, fıstık ezmesi ve yağı bu gruptadır. Yer fıstığı alerjisi karmaşık alerjen bileşenlere sahip, yaygın ve nispeten ağır bir gıda alerjisidir. Tepkiler oral alerji sendromu ve anafilaktik şoku içerebilir. Ayrıca belirtiler yaş ilerledikçe devam edebilir.

06. Soya fasulyesi ve ürünleri

Soya, sarı soya fasulyesi, soya sütü, tofu, soya sosu ve fermente siyah fasulye (Douchi) bu gruptadır. Soya birçok alerjen protein içerir. Bazı kişilerde tüketim sonrası ürtiker, anjiyoödem ve bronkospazm olabilir. Soya türevleri gıda işlemede yaygın kullanıldığından alerjen riski sıklıkla gözden kaçar.

07. Süt ve süt ürünleri (laktoz dahil)

İnek ve keçi sütü, süt tozu, yoğurt, peynir, krema ve laktoz bu gruptadır. İnek sütü proteini alerjisi bebeklerde ve küçük çocuklarda nispeten yaygındır. İshal, kusma, döküntü ve sürekli huzursuzluk görülebilir. Erken fark edilip ele alınmazsa büyüme ve gelişmeyi etkileyebilir.

08. Sert kabuklu yemişler ve içlerinden elde edilen ürünler

Badem, kaju, ceviz ve fındık gibi ağaç yemişleri, içleri ve bunlardan yapılan ezmeler ile unlar bu gruptadır. Alerjen proteinleri çok kararlıdır. Tepkiler genellikle ağırdır; anafilaktik şok ve nefes darlığı gibi ciddi belirtileri tetikleyebilir. Ayrıca bu yemişlere alerjisi olanlarda ömür boyu duyarlılık olasılığı nispeten yüksektir.

“Tahıllar, kabuklular, balık, yumurta, yer fıstığı, soya, süt, sert kabuklu yemişler” — bu sekiz temel alerjen yeni ulusal standardın “Zorunlu Uyarı Listesi”ne alınmıştır.

Bunlardan biri alerji listenizdeyse, bir sonraki gıda alışverişinizde etikete bir kez daha dikkatle bakın!

“Açık etiketleme” ne anlama gelir?

Yeni standarda göre alerjen etiketlemesi artık keyfî ifadelerden oluşmayacaktır. Bilgiyi gıda etiketinde öncelikli ve belirgin kılmak için açıklığı ve ayırt edilebilirliği artıran yöntemler önerilir (ayrıntılar için Ek D).

01. Bileşen listesinde kalın yazı veya alt çizgi kullanın

En doğrudan yöntem, yoğun bileşen listesinde alerjen madde adlarını kalın yazı veya alt çizgiyle vurgulamaktır. Böylece tüketiciler kritik bilgiyi hızla fark eder.

02. Bileşen listesinin yanında ayrı bir alerjen bildirimi sunun

Liste içindeki vurgulamaya ek olarak yakınına ayrı bir bildirim yerleştirilebilir. “Alerjen Bilgisi” veya “Gıda Alerjenleri” gibi girişlerle üründe bulunan veya bulunabilecek maddeler açıkça sıralanır.

Çapraz bulaşma riskleri de dikkate alınmalıdır

Kasıtlı eklenen bileşenlere ek olarak üretimde çapraz bulaşma başka bir büyük risktir. Örneğin yer fıstığı içeren bir üründen sonra hat iyice temizlenmeden yer fıstığı içermeyen ürüne geçilirse iz miktarda fıstık istemeden taşınabilir.

Bu nedenle yeni standart (Bölüm 4.12.2) gönüllü uyarı etiketlemesini teşvik eder. Ek D.3 örnekleri arasında “Bu ürün eser miktarda … içerebilir” ve “Bu üretim hattında … içeren gıdalar da işlenmektedir” yer alır.

Kısmi muafiyetler

Alerjen kaynaklardan türetilen veya işlenen her bileşen için alerjen riski etiketlemesi gerekmez.

Yeni standart bilimsel kanıtları ve uygulama koşullarını da dikkate alır. Kapsamlı işlem görmüş ve teorik olarak alerjen protein içermeyen bazı bileşenler muaf tutulur (bkz. Ek D.4):

• Soya ve yer fıstığı türevleri: Rafine soya yağı, rafine yer fıstığı yağı, soya kaynaklı peptitler, fosfolipitler, E vitamini, fitosteroller, fitosterol esterleri ve fitostanol esterleri, ksantan gam.

• Tahıl türevleri: Tahıllardan elde edilen nişastalar, dekstrinler, glikoz şurupları ve rafine bitkisel yağlar.

• Su ürünleri türevleri: Kitin, kitosan oligosakkaritleri, balık jelatini, rafine balık yağı ve balık yağından elde edilen DHA.

• Süt türevleri: Laktitol.

Bu muafiyetler bilimsel değerlendirmeye dayanır; yani söz konusu bileşenler normal koşullarda alerjik reaksiyonları tetiklemez.

Diğer muafiyet durumları (Ek D.5):

• Tek bileşenin alerjen madde olduğu ürünlerde, ürün adı bu maddeyi zaten açıkça belirtiyorsa tekrarlanan etiketlemeden muafiyet tanınabilir.

• Gıda amaçlı alkol ve damıtılmış alkollü içkiler.

REACH24H'nin tüketicilere önerileri

Standart GB 7718-2025 16 Mart 2027'de uygulamaya girdiğinde alerjisi olanların riskleri tanıması önemli ölçüde kolaylaşacaktır. Ancak tüketiciler olarak yine de şunları yapmalıyız:

1. Sekiz temel alerjeni tanımak: Gluten içeren tahıllar, kabuklular, balık, yumurta, yer fıstığı, soya, süt ve sert kabuklu yemişler.

2. Gıda etiketlerini dikkatle okuma alışkanlığı edinmek, özellikle bileşen listesine ve alerjen bilgisi bölümüne odaklanmak.

3. “İçerebilir” uyarılarının anlamını kavramak ve kendi alerji duyarlılığımıza göre değerlendirme yapmak.

REACH24H'nin gıda işletmelerine önerileri

Gıda işletmeleri açısından yeni ulusal standart GB 7718-2025 uygulamaya girdiğinde yalnızca bir uyum yükümlülüğü değil, kurumsal rekabet gücünü yeniden şekillendirme ve artırma fırsatı da doğar.

İşletmeler hammaddeden üretime kadar tüm değer zincirinde hassas kontrol uygulamalıdır. Bunun için birbiriyle bağlantılı süreçler uçtan uca geliştirilmelidir: tüm bileşenleri incelemek, etiketleri güncellemek, çapraz bulaşmayı azaltmak için üretim akışlarını optimize etmek ve çalışan eğitimini güçlendirmek.

Bu girişim kalite kontrol standartlarını yükseltme fırsatı ve tüketici güveni açısından bir dönüm noktasıdır. Bir kraker ambalajında “Bu üretim hattında sert kabuklu yemiş bazlı bileşenler işlenmiştir” ifadesi açıkça yer aldığında, gösterdiği kalite kontrol yetkinliği “zanaatkâr ustalığı” öven herhangi bir reklamdan çok daha ikna edicidir.

Nereden başlayacağınızdan emin değil misiniz? Mevzuat uzmanlarımız yardıma hazır.
E-posta: customer@reach24h.com